Listopad, kaloryfery grzeją, pyłków brak, a twój pies dalej liże łapy, drapie uszy i ma różowy brzuch? Jeśli środek na pchły podajesz regularnie, pierwszym podejrzanym są roztocza kurzu domowego i magazynowego. Żyją w kanapie, pościeli, a nawet w worku suchej karmy, więc świąd od nich nie zna pory roku.
Świąd w listopadzie to ważna wskazówka
Gdy znajomi pytają mnie o psa, który drapie się od miesięcy, najpierw chcę wiedzieć, kiedy jest najgorzej. Jeśli odpowiedź brzmi „zawsze, nawet teraz”, myślę o atopowym zapaleniu skóry wywołanym przez roztocza. To one najczęściej stoją za atopią u psów w Polsce.
Atopia nie jest rzadkością. Dotyka od 10 do 15 procent psów, a pierwsze objawy pojawiają się zwykle między szóstym miesiącem a trzecim rokiem życia. Częściej chorują między innymi labradory, golden retrievery, buldogi, terriery, shar-pei, shih tzu i dalmatyńczyki, ale może trafić każdego psa.
Roztocza czy pyłki? Spójrz w kalendarz
Najprostszy sposób na wstępne rozróżnienie to zapisywanie, w których miesiącach pies drapie się najmocniej. Każda grupa alergenów ma swój rytm:
- Pyłki drzew (brzoza, olcha, leszczyna) dają objawy głównie wiosną.
- Pyłki traw i zbóż męczą psa od późnej wiosny do lata.
- Pyłki chwastów, na przykład bylicy, działają od lata do wczesnej jesieni.
- Roztocza są obecne przez cały rok, więc świąd trwa latem, jesienią i zimą bez wyraźnej przerwy.
- Pleśnie, takie jak Alternaria, Cladosporium i Aspergillus, wypuszczają zarodniki na zewnątrz latem i jesienią, a w domu przez cały rok. Pies uczulony na pleśnie często pogarsza się w wilgotne dni albo po buszowaniu w kupie liści.
Jeśli pies poprawia się zimą, a wiosną wraca do lizania łap, stawiałbym raczej na pyłki. Jeśli w listopadzie jest tak samo źle jak w maju, roztocza są bardzo prawdopodobne.
Gdzie roztocza siedzą w domu
Za alergię odpowiadają głównie roztocza kurzu domowego Dermatophagoides farinae i Dermatophagoides pteronyssinus oraz roztocze magazynowe Tyrophagus putrescentiae. Mieszkają w materacach, kanapach, dywanach i pościeli, a także w suchej karmie. Pies ma z nimi kontakt, kiedy śpi, je i wyleguje się na ulubionym fotelu.
Zmiany na skórze pojawiają się w typowych miejscach: między palcami i na poduszkach łap, w uszach (z nawracającym zapaleniem przewodu słuchowego), pod pachami, w pachwinach, na brzuchu oraz wokół oczu i pyska. Ciekawostka, która pomaga lekarzowi: brzegi małżowin usznych zwykle zostają czyste.
Z czasem dochodzą wtórne zakażenia bakteryjne i drożdżakowe (Malassezia). Skóra robi się tłusta, brzydko pachnie, grubieje i ciemnieje. To nadal ta sama choroba, tylko w powikłanej postaci.
W domu można ograniczyć kontakt psa z roztoczami. Pościel psa pierz w co najmniej 60°C, na materace załóż pokrowce antyroztoczowe, odkurzaj regularnie, najlepiej sprzętem z filtrem HEPA, i zmniejsz liczbę miękkich tkanin wokół legowiska. To nie wyleczy alergii, ale może wyraźnie złagodzić objawy.
Co weterynarz musi wykluczyć
Atopia to rozpoznanie z wykluczenia. Zanim lekarz ją potwierdzi, sprawdza, czy świądu nie wywołują pchły (alergiczne pchle zapalenie skóry), świerzb albo nużeniec oraz czy nie chodzi o alergię pokarmową.
Do odróżnienia alergii pokarmowej służy dieta eliminacyjna trwająca minimum osiem tygodni. Pies je wtedy jedno białko i jeden węglowodan, których wcześniej nie dostawał, albo karmę hydrolizowaną. Jeśli w tym czasie wyraźnie się poprawia, winny jest składnik jedzenia, a nie roztocza z otoczenia. Obie alergie mogą też występować jednocześnie, dlatego trzeba wytrwać do końca okresu diety.
Testy alergiczne, śródskórne albo z krwi, wykonuje się dopiero po postawieniu rozpoznania, żeby wskazać konkretne alergeny. Sam dodatni wynik niczego nie przesądza, bo bywa dodatni także u psów bez objawów.
