Idziesz z psem chodnikiem, twój yorkshire terrier rwie do przodu, obroża wbija mu się w szyję i nagle słychać suchy, chrapliwy dźwięk, jak krzyk gęsi. Jeśli ten kaszel wraca przy smyczy, piciu i radości na twój widok, to typowy objaw zapadania się tchawicy, a nie „taka uroda” małego psa. Zwykły rentgen potrafi tego nie wykazać.
Co się dzieje w szyi, gdy pies ciągnie
Tchawica to rura z chrzęstnych pierścieni w kształcie litery C, domkniętych od tyłu miękką błoną. U części psów chrząstki wiotczeją, a błona się rozciąga. Przewód zwęża się wtedy przy oddechu, a w ciężkich przypadkach prawie się zamyka.
Ucisk obroży dokłada się do tego od zewnątrz. Każde szarpnięcie drażni ściany tchawicy, pies kaszle, a jeden napad potrafi rozkręcić kolejny. Dlatego w zaleceniach klinicznych powtarza się jedna rada: szelki zamiast obroży. Sam zacząłbym od tego jeszcze przed wizytą u weterynarza.
Amerykańskie kolegium chirurgów weterynaryjnych (ACVS) opisuje tę chorobę jako przewlekłą, postępującą i nieodwracalną. Zmiana najczęściej pojawia się tam, gdzie tchawica zagina się przy wejściu do klatki piersiowej. Leczenie nie odbudowuje chrząstek, tylko kontroluje objawy i spowalnia pogorszenie.
Które psy kaszlą tak najczęściej
Na liście ras z ryzykiem są przede wszystkim psy małe i miniaturowe:
- yorkshire terrier,
- szpic miniaturowy (pomeranian),
- pudel miniaturowy i toy,
- chihuahua,
- shih tzu i lhasa apso.
Uniwersytet Illinois mówi o genetycznej predyspozycji ras miniaturowych. Objawy zwykle pojawiają się w średnim wieku i z latami się nasilają, choć zdarzają się u młodszych psów, a rzadko nawet u dużych ras. ACVS dodaje, że gorzej bywa u psów z nadwagą i w domach, w których się pali.
Poza smyczą kaszel wraca w powtarzalnych momentach:
- przy ekscytacji, zabawie, wysiłku i stresie,
- po jedzeniu i piciu z miski,
- po podniesieniu psa na ręce,
- z odruchem wymiotnym albo krztuszeniem tuż po napadzie,
- ze świszczącym oddechem i szybkim zmęczeniem na spacerze.
Czy to na pewno nie kaszel kenelowy albo serce?
Gęsi kaszel łatwo pomylić z kaszlem kenelowym, ale to zupełnie inna choroba. Kaszel bywa też objawem chorób serca. Po samym dźwięku nie rozróżnisz tych przyczyn, robi to wyłącznie lekarz weterynarii po badaniu.
Najwięcej pomoże mu nagranie. W gabinecie pies często przestaje kaszleć, więc warto mieć w telefonie filmik z napadem na spacerze albo przy misce z wodą.
Dlaczego RTG wyszło w normie, a pies dalej kaszle
Pierwszym badaniem jest zwykle zdjęcie rentgenowskie szyi i klatki piersiowej. Przydaje się, bo pozwala ocenić serce i wykluczyć inne przyczyny. Tchawica nie jest jednak zapadnięta przez cały czas, a zdjęcie łapie jeden moment. Według źródeł uniwersyteckich wynik może wyjść prawidłowy, choć pies choruje.
Dokładniej widać to w dwóch badaniach:
- fluoroskopia, czyli rentgen w ruchu, pokazuje tchawicę podczas oddechu i kaszlu; specjalista z Uniwersytetu Illinois uważa, że staje się standardem w tej chorobie,
- tracheoskopia i bronchoskopia, czyli oglądanie dróg oddechowych kamerą od środka; dają najdokładniejszy obraz, ale wymagają znieczulenia, które może zmienić oddech i zamaskować skalę problemu.
Lekarz może dołożyć badania krwi i echo serca. Stopień zmian opisuje się w czterostopniowej skali, od zwężenia o mniej więcej jedną czwartą światła do niemal całkowitego zamknięcia.
Według ACVS leczenie zachowawcze, w tym odchudzanie, unikanie dymu i kurzu oraz szelki, pomaga nawet około 70% psów, zwłaszcza przy łagodnych zmianach. Leki dobiera wyłącznie weterynarz.
Kiedy jechać na ostry dyżur
Kaszel przy smyczy to sygnał do zwykłej wizyty. Są jednak objawy, przy których nie czekasz do rana:
- sine dziąsła albo język,
- omdlenie,
- oddychanie z wyraźnym wysiłkiem.
To stan nagły i pies musi od razu trafić do gabinetu albo kliniki całodobowej. W drodze zdejmij mu obrożę, żeby nic nie uciskało szyi.