Twój pies mruży jedno oko, białko jest wyraźnie czerwone, a rogówka wygląda jak zaparowana szyba? Nie sięgaj po krople „na podrażnienie”. Taki zestaw może oznaczać ostrą jaskrę, którą MSD Veterinary Manual nazywa wprost stanem nagłym. O tym, czy pies zachowa wzrok, decydują godziny, więc jedziesz do lecznicy na pomiar ciśnienia w oku.
Co widzisz w domu, gdy w oku rośnie ciśnienie
Jaskra to za wysokie ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Oko cały czas wytwarza płyn. Kiedy ten płyn przestaje odpływać, nacisk rośnie i niszczy nerw wzrokowy. To jedna z częstych przyczyn nieodwracalnej ślepoty u psów.
Przy ostrym ataku zwykle widać kilka rzeczy naraz:
- mocne mrużenie albo zaciskanie powiek, czyli sygnał bólu,
- przekrwione białko i spojówki,
- mętną, zamgloną rogówkę,
- rozszerzoną źrenicę,
- gorsze widzenie albo całkowitą utratę wzroku w chorym oku.
Według MSD ciśnienie w takim oku często wynosi 40–60 mm Hg. Przegląd z „Veterinary Clinics of North America” z 2015 r. radzi przyjąć, że każdy wyraźny wzrost ciśnienia u psa boli, dopóki nie udowodni się, że jest inaczej. Dlatego pies w czasie ataku bywa też ogólnie osowiały.
Dlaczego krople „na podrażnienie” to zły pomysł?
Czerwone oko kusi, żeby poszukać czegoś w domowej apteczce. Ja bym tego nie robił. Krople podane bez rozpoznania mogą zaszkodzić, a przede wszystkim zabierają czas. Im dłużej ciśnienie utrzymuje się wysoko, tym mniejsza szansa na uratowanie wzroku.
Nawet lekarz nie podaje leków na ślepo. Najpierw ocenia między innymi położenie soczewki, bo niektóre preparaty w pewnych sytuacjach mogą ciśnienie jeszcze podnieść. Leki dla ludzi nie wchodzą w grę w ogóle.
Oko czerwienieje wieczorem i samo przechodzi
Ten etap najłatwiej przegapić. Wspomniany przegląd z 2015 r. opisuje fazę poprzedzającą pełny atak. Wieczorem albo w stresującej sytuacji spojówka się zaczerwienia, źrenica rozszerza, a rogówka lekko mętnieje. Po jakimś czasie wszystko wraca do normy, a opiekun oddycha z ulgą.
Ta ulga jest pułapką. Jeśli taki epizod zdarzył się choć raz, umów psa na pomiar ciśnienia w oku, zanim przyjdzie następny. Zapisz, kiedy to było i jak długo trwało. Lekarzowi bardzo się to przyda.
Shih tzu, cocker spaniel, beagle. Kto jest w grupie ryzyka
U psów najczęściej występuje jaskra z zamkniętym kątem przesączania. Pojawia się około 8 razy częściej niż postać z otwartym kątem. W koreańskim badaniu z 2022 r., które objęło 60 psów z jaskrą jednego oka, najwięcej było shih tzu (41,9%) i cocker spanieli amerykańskich (30,6%). Do ras narażonych należą też m.in. basset houndy, chow chow, shar pei, samojedy i husky.
Beagle chorują zwykle inaczej. U nich ciśnienie rośnie powoli i w obu oczach, często już u psów w wieku 1–3 lat. Objawy są mniej gwałtowne, dlatego regularne kontrole znaczą tu jeszcze więcej.
Pamiętaj też, że jaskra pierwotna zwykle dotyczy obu oczu. Jeśli choruje jedno, drugie również musi obejrzeć weterynarz.
Co zrobi weterynarz i co zrobić ty
Podstawą rozpoznania jest tonometria, czyli pomiar ciśnienia w oku specjalnym tonometrem. MSD zaleca go u każdego psa z bolesnym okiem, zamgloną rogówką lub przekrwionym białkiem, o ile rogówka i twardówka nie są uszkodzone. Okulista może też ocenić kąt przesączania i zbadać dno oka. Według MSD szybkie skierowanie do weterynarza okulisty często wychodzi psu na dobre.
Zanim tam dotrzesz:
- Zadzwoń do lecznicy, opisz objawy i zapytaj o dyżur albo pomoc całodobową. Nie czekaj do rana ani do poniedziałku.
- Niczego nie zakraplaj na własną rękę.
- Pilnuj, żeby pies nie trł oka łapą. Jak je zabezpieczyć na czas drogi, zapytaj przez telefon.
- Zanotuj, od kiedy trwają objawy i czy pies widzi: czy omija przeszkody i reaguje na ruch.
- Jedź spokojnie, ale bez zwłoki.