Mijasz na spacerze małego sznaucera, a chwilę później jego ogromnego kuzyna, i zastanawiasz się, który był pierwszy? Odpowiedź brzmi: średni. Zaczynał w stajniach południowych Niemiec jako tępiciel szczurów, nazywany „Rattler”. Gdy w 1895 roku powstawał klub pinczerów i sznaucerów, trafił do jego ksiąg jako pinczer o szorstkiej sierści.
Sznaucer ma dziś trzy rozmiary, od miniatury ważącej około 4–8 kg po olbrzyma o masie 35–47 kg. Brodę, krzaczaste brwi i szorstką sierść mają wszystkie trzy, ale każdy przeszedł inną drogę do ringu. Gdy przeczytałem po kolei trzy wzorce FCI, zaskoczyło mnie, jak różne były ich dawne zajęcia.
Który sznaucer był pierwszy?
Amerykański AKC wskazuje wprost, że najstarszy jest sznaucer średni. Wzorzec FCI nr 182 opisuje go jako psa stajennego z południowych Niemiec. Dobrze czuł się wśród koni, a jego głównym zajęciem było wypatrywanie gryzoni, z którymi rozprawiał się w mgnieniu oka. Stąd wziął się przydomek „Rattler”, czyli po prostu szczurołap.
Typ psa był starszy niż jego nazwa. Kiedy w 1895 roku powołano do życia Pinscher-Schnauzer-Club, średni figurował w rejestrze jako „rauhaariger Pinscher”, a więc pinczer o szorstkim włosie. Słowo „sznaucer” i osobna tożsamość rasy pojawiły się dopiero później.
Obecny wzorzec widzi w nim psa stróżującego i towarzyszącego. Ma łączyć żywy temperament ze spokojem, być dobroduszny, chętny do zabawy i czujny, ale nie hałaśliwy. Sylwetka jest kwadratowa, bo wysokość w kłębie jest zbliżona do długości tułowia. To opis ideału, a nie gwarancja co do każdego szczeniaka, choć stajenna przeszłość dobrze tłumaczy tę czujność.
Olbrzym pędził bydło i pilnował browarów
Według wzorca FCI nr 181 olbrzym także pochodzi z południowych Niemiec, tyle że jego robotą było pędzenie bydła. Na przełomie wieków hodowcy docenili jego zdolności do pracy i charakter. Księgę rodowodową prowadzi się dla niego od 1913 roku, a w 1925 roku oficjalnie uznano go za psa służbowego.
AKC dodaje szczegóły z opracowań klubowych. Olbrzymy pilnowały mienia przy rzeźniach, gospodach i browarach, a tuż przed I wojną światową zainteresowały się nimi niemieckie szkoły szkolenia psów policyjnych. Według przytaczanej tradycji średniego sznaucera łączono najpierw z krótkowłosymi psami, które zaganiały bydło, następnie z pasterskimi psami o szorstkiej okrywie, a dużo później z czarnym dogiem niemieckim. To relacja historyczna, nie wynik badań genetycznych.
Dziś to jedyny z trzech sznaucerów, dla którego wzorzec FCI przewiduje próbę pracy. AKC podkreśla też, że olbrzym nie jest powiększoną miniaturą, tylko osobną rasą.
Miniatura spod Frankfurtu i mit o krzyżówkach
Wzorzec FCI nr 183 wiąże początki sznaucera miniaturowego z rejonem Frankfurtu nad Menem i czasem, gdy wiek XIX przechodził w XX. Mówiono wtedy o nim jeszcze „szorstkowłosy pinczer miniaturowy”. Hodowcy mieli twardy orzech do zgryzienia, bo psy różniły się kształtem, wielkością i typem, a sierść bywała szorstka, miękka albo jedwabista.
W sieci krąży sporo opowieści o tym, jakie konkretne rasy dodano do miniatury. Wzorzec FCI ich nie wymienia i nie potwierdzają ich źródła, na których opieram ten tekst, więc nazywam to wprost: mit. Ostrożnie traktuję też daty sięgające odległych stuleci. Pewne są 1895, 1913, 1925 i „przełom wieków”, a dla wcześniejszych czasów uczciwiej mówić o zwykłym psie z gospodarstwa niż o rasie opisanej we wzorcu.
Ściąga: wzrost, waga i przeznaczenie
FCI prowadzi trzy osobne wzorce w grupie 2, w sekcji pinczerów i sznaucerów. Oto najważniejsze liczby:
- Sznaucer miniaturowy: 30–35 cm w kłębie, około 4–8 kg, początki w okolicach Frankfurtu nad Menem.
- Sznaucer średni: 45–50 cm w kłębie, 14–20 kg, pies stróżujący i towarzyszący, umaszczenie czarne albo pieprz i sól.
- Sznaucer olbrzym: 60–70 cm w kłębie, 35–47 kg, pies użytkowy i towarzyszący, jedyny z próbą pracy we wzorcu.
Jeśli wybierasz psa, dawne zadanie rasy podpowiada jej potrzeby, ale o zachowaniu konkretnego zwierzaka decydują przede wszystkim wychowanie i zdrowie.
